Tekst corrigeren of herschrijven: wat elk oplost en wanneer je het nodig hebt

Je hebt een tekst klaar: een pagina voor je website, een rapport, een brochure, een brief aan partners. Er klopt iets niet en je wilt dat iemand het oplost. Maar "oplossen" kan twee heel verschillende dingen betekenen. Bij corrigeren worden fouten verbeterd en blijven je woorden staan. Bij herschrijven veranderen de woorden zelf. Kies je verkeerd, dan verlies je tijd: een correctie redt geen verwarrende tekst, en herschrijven is te veel voor een goede tekst met een paar typefouten.

Wat een correctie oplost

Corrigeren is de laatste controle voordat een tekst de deur uitgaat. Het gaat om:

• Spelling en typefouten: "onmiddelijk", "dta", een ontbrekende letter in een naam.
• Grammatica: "de lijst met prijzen zijn" wordt "de lijst met prijzen is".
• Interpunctie: komma's, apostrofs, aanhalingstekens, koppeltekens.
• Consistentie: een productnaam overal op dezelfde manier geschreven, hetzelfde datumformaat, "e-mail" of "email", maar niet allebei.

Je zinnen, de volgorde en de toon blijven zoals ze zijn. Een goede correctie is bijna onzichtbaar: de tekst leest hetzelfde, alleen zonder fouten.

Wat herschrijven verandert

Bij herschrijven wordt de tekst als geheel aangepakt:

• Structuur: een betere volgorde van ideeën, duidelijke kopjes, kortere alinea's.
• Toon: vriendelijker voor klanten, formeler voor partners, eenvoudiger voor beginners.
• Lengte: herhalingen en opvulling eruit, lange passages strakker.
• Formulering: onhandige zinnen vervangen door heldere.

Wat bij herschrijven niet mag veranderen: feiten, getallen, namen en citaten. Markeer alles wat precies zo moet blijven, zoals juridische formuleringen of een slogan.

Zo weet je wat je nodig hebt

Lees de tekst en beantwoord eerlijk:

• Is de boodschap bij de eerste keer lezen duidelijk? Zo ja, dan is een correctie genoeg.
• Is de tekst geschreven voor de juiste lezer? Een tekst voor technici werkt niet op een consumentenwebsite zonder herschrijving.
• Stellen lezers na het lezen steeds dezelfde vragen? Dan moet de structuur waarschijnlijk beter.
• Zit de tekst gewoon vol kleine fouten? Dat is werk voor een correctie.

Een voorbeeld: café Crumb heeft een menupagina met vijf typefouten. Die heeft een correctie nodig. Hetzelfde café heeft een pagina "Over ons", geschreven als één lange alinea over de loopbaan van de eigenaar. Die moet herschreven worden.

Soms heb je beide nodig

Eerst herschrijven, als laatste corrigeren. Corrigeer je eerst en herschrijf je daarna, dan brengen nieuwe zinnen nieuwe fouten mee. Plan voor een belangrijke tekst, zoals de lancering van een website of een gedrukte brochure, beide stappen in die volgorde.

Wat je voorbereidt

• De tekst zelf, geplakt of als bestand.
• De taal en variant: bijvoorbeeld Nederlands uit Nederland of uit Vlaanderen.
• Je stijlregels, als je die hebt: hoe je datums, getallen en productnamen schrijft.
• Bij herschrijven: wie de tekst leest, wat hij moet bereiken en wat niet mag veranderen.

Kort samengevat

Corrigeren haalt fouten weg en laat je woorden staan; herschrijven verandert de woorden zodat de tekst duidelijker wordt of bij een nieuwe lezer past. Moet je tekst alleen worden opgeschoond, bestel dan een correctie: je stuurt een tekst van maximaal 1.000, 3.000 of 7.000 woorden met je stijlregels en krijgt de gecorrigeerde tekst met een lijst van elke wijziging. Is er meer nodig, bestel dan een herschreven tekst: je beschrijft het doel en de lezer en krijgt de herwerkte tekst met een overzicht van de belangrijkste wijzigingen. De betaling wordt pas vrijgegeven nadat je het werk hebt goedgekeurd.